Wat is kanker?

Kanker is misschien wel de meest gevreesde ziekte van deze tijd. Gelukkig is kanker tegenwoordig vaak beter te behandelen dan vroeger.

Er zijn meer dan honderd verschillende soorten kanker. Bekende kankersoorten zijn darmkanker, borstkanker en longkanker.

Uw lichaam bestaat uit ontelbaar veel cellen. Om oude of beschadigde cellen te vervangen, maakt uw lichaam voortdurend nieuwe cellen aan. Dit gebeurt door celdeling: uit één cel ontstaan twee nieuwe. Deze twee delen zich ook weer, enzovoort. Normaal gesproken remt uw lichaam de celdeling. Zo ontstaan er precies evenveel nieuwe cellen als nodig zijn om het lichaam te herstellen of gezond te houden.
Bij kanker is er iets fout met de rem. Er komen steeds meer nieuwe cellen bij. Het overtollige weefsel dat zo ontstaat, heet tumor.

Er zijn goedaardige en kwaadaardige tumoren. Bij een goedaardige tumor stopt de extreme celdeling weer uit zichzelf. De chirurg hoeft de tumor alleen weg te halen als hij problemen geeft. 
Een kwaadaardige tumor is veel gevaarlijker. Deze stopt namelijk niet vanzelf met groeien. Hij drukt omliggende weefsels opzij en kan daarin binnengroeien. Tenslotte zaait de tumor uit naar andere plaatsen in het lichaam. Alleen bij kwaadaardige tumoren is er sprake van kanker.

Verschijnselen die kunnen wijzen op kanker

De volgende klachten kúnnen op kanker wijzen:

• Blijvende heesheid of hoest, vooral bij rokers.
• Een knobbeltje in de borst of ergens anders in uw lichaam.
• Ongewoon bloedverlies in urine of ontlasting. Bij vrouwen bloederige afscheiding buiten de ongesteldheid om of na de overgang.
• Een zweer of een open wondje dat niet snel geneest.
• Het ontstaan van een nieuwe moedervlek.
• Verandering van een bestaande moedervlek, bijvoorbeeld een verandering in kleur, vorm of grootte. Ook een moedervlek die jeukt of makkelijk bloedt kan op kanker wijzen.
• Slikproblemen of het gevoel dat het eten niet goed zakt.
• Blijvend gezwollen klieren in de hals, oksel of lies.
• Problemen met de stoelgang, zoals langdurige diarree of afwisseling van diarree en verstopping.
• Problemen bij het plassen, bijvoorbeeld: moeilijker kunnen plassen, vaker moeten plassen of pijn bij het plassen.
• Onverwacht afvallen.
• Geen zin in eten.

Hebt u een van deze klachten? Dan is het goed om naar uw huisarts te gaan.

Behandeling van kanker

De behandeling van kanker gebeurt in een academisch ziekenhuis, speciaal kankerziekenhuis of in een algemeen ziekenhuis. Ziekenhuizen werken samen op het gebied van kanker (integrale kankercentra). Zo heeft elk ziekenhuis de nodige kennis om kanker te behandelen.

De behandeling van kanker kan curatief zijn of palliatief. Een curatieve behandeling is gericht op genezing. Met een palliatieve behandeling probeert de arts de ziekte te vertragen. Ook moet de palliatieve behandeling voorkomen dat u veel klachten krijgt.

De precieze behandeling hangt af van de vorm van kanker. De meest gebruikte behandelingen zijn:

• een operatie;
• bestraling;
• hormoonbehandeling;
• chemotherapie.

Vaak is er een combinatie van deze behandelingen.

Als extra behandeling kiest de arts soms voor:

• een hoge dosis chemotherapie;
• stamceltransplantatie.

Uw arts bespreekt met u welke behandeling voor u de beste is.

Vermoeidheid na behandeling van kanker

De helft van de mensen met kanker heeft na de behandeling last van vermoeidheid. Die vermoeidheid duurt soms jaren. Er is geen lichamelijke oorzaak voor de vermoeidheid. U kunt de vermoeidheid het beste proberen te accepteren. Een paar tips:

• Verzet tegen de vermoeidheid levert alleen maar frustraties en onnodige stress op.
• Pieker niet over de vermoeidheid. Het is heel vervelend, maar de vermoeidheid zal op den duur overgaan.
• Wees duidelijk tegen familie, vrienden, artsen en op het werk. U hoeft u niet schuldig te voelen. U hoeft u ook niet te verantwoorden voor uw vermoeidheid. Ook anderen moeten uw moeheid accepteren.
• Maak keuzes. U hoeft niet alles te doen. Doe alleen de dingen die voor u belangrijk zijn.
• Gun uzelf een paar dagen de tijd om bij te komen van een onverwachte gebeurtenis.
• Blijf actief. Van niks doen wordt u alleen maar meer moe. Doe dingen die u leuk en ontspannend vindt. Bijvoorbeeld tuinieren of naar de film gaan. Neem daarna genoeg tijd om 'bij te tanken'.

Vermoeidheid kan spanningen geven in de relatie, in vriendschappen of op het werk. Het kan dan zinvol zijn om met een psycholoog of een psychiater te praten. Verder organiseert de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenverenigingen bijeenkomsten met mensen die vermoeid zijn na de behandeling van kanker.

Hoe kunt u kanker voorkomen?

U kunt kanker nooit helemaal voorkomen. Ook als u heel gezond leeft kunt u de ziekte krijgen. Zo overlijden er mensen aan longkanker die nooit een sigaret hebben aangeraakt. En er zijn zware rokers die geen longkanker krijgen.

Toch kunt u met de volgende maatregelen het risico op bepaalde soorten kanker verminderen:

• Niet roken of meteen stoppen met roken. Of u nu een verstokte roker bent of net bent begonnen, stoppen betekent altijd winst.
• Gevarieerde en gezonde voeding. Bepaalde voedingsmiddelen bieden enige bescherming tegen bepaalde vormen van kanker. Zo vermindert het eten van veel groenten en fruit de kans op slokdarm- en maagkanker. Melk- en melkproducten verkleinen de kans op darmkanker een beetje. Tomaten bieden enige bescherming tegen prostaatkanker.  
• Drink niet te veel alcohol. Alcohol verhoogt de kans op borstkanker, darmkanker en alvleesklierkanker. Vooral als u (behoorlijk) drinkt én rookt hebt u een vergrote kans op mond- en keelkanker.
• Beweeg veel. Regelmatig bewegen verkleint de kans op borst- en darmkanker met dertig procent.
• Zon verstandig (ook op de zonnebank). Vooral als u een licht huidtype hebt moet u oppassen voor ultraviolette straling.
• Gebruik geen oestrogeenpillen tegen overgangsklachten. Oestrogeen vergroot de kans op borstkanker.