Wat is coeliakie?

Mensen met coeliakie worden ziek van gluten. Gluten is een eiwit in tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut. Deze granen zitten in veel voedingsmiddelen. De ziekte ontstaat door een probleem met het afweersysteem.

Coeliakie veroorzaakt bijvoorbeeld diarree, verstopping, een opgezette buik en vermoeidheid. Kinderen met coeliakie groeien niet goed. De gluten maakt het slijmvlies van de dunne darm kapot. Daardoor kan de darm de gezonde stoffen uit het voedsel niet verwerken, zoals vitamines en bouwstoffen om te groeien.

In Nederland heeft waarschijnlijk bijna 1% van de mensen last van coeliakie. Dat zijn zowel kinderen als volwassenen. Zij weten lang niet allemaal dat ze de ziekte hebben. Sommige mensen hebben namelijk geen klachten. Andere mensen hebben wel buikpijn en zijn vaak moe, maar weten niet dat coeliakie de oorzaak is. Coeliakie komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. Twee derde deel van de mensen met coeliakie is meisje of vrouw.

Mensen met coeliakie krijgen een streng dieet. Ze mogen geen voedsel eten waar gluten in zit.

De naam coeliakie komt van het Griekse woord coeliacus. Dat betekent ‘buikholte’. Er zijn nog andere namen voor coeliakie: spruw, glutenenteropathie en glutenintolerantie. Je spreekt het woord coeliakie uit als ‘seuliakíe’.

Glutenvrij dieet bij coeliakie

De klachten van coeliakie verdwijnen als u geen gluten meer eet. Dat klinkt simpel, maar het is een heel streng dieet. Gluten zit namelijk in heel veel voedingsmiddelen. Denk aan brood, gebak, koek, griesmeel, gort, muesli, pasta, soepen, sauzen, vleeswaren en sommige medicijnen. Er zijn ook granen zonder gluten: rijst, maïs, boekweit, soja, aardappelen, quinoa, amaranth, gierst, teff, sorghum en tapioca. Die mag u gewoon eten.

Een klein beetje gluten geeft meteen klachten. Het is daarom belangrijk dat u naar een diëtist gaat die veel weet over glutenvrij eten. Zij kan u helpen met een goed dieet. U moet het dieet uw hele leven blijven volhouden. Coeliakie gaat namelijk niet meer over.

Na een paar maanden bekijkt de arts of de behandeling succes heeft. Vervolgens moet u ieder jaar naar een specialist voor controle. U kunt dan eventuele problemen bespreken. Bijvoorbeeld als u of uw kind het moeilijk vindt om het dieet vol te houden.

De meeste mensen voelen zich al heel snel beter als ze glutenvrij eten. Soms al na een paar dagen. Het duurt veel langer tot de dunne darm weer hersteld is: meestal een paar jaar. Een klein aantal mensen voelt zich niet beter, ondanks het dieet. Meestal blijken zij toch een klein beetje gluten binnen te krijgen. Heel soms blijven er klachten, ook als het dieet goed wordt gevolgd. Dit heet refractaire coeliakie. De diagnose is dan vaak laat (na het 50e jaar) gesteld.