Wat is een dwarslaesie?

Een dwarslaesie is een beschadiging van het ruggenmerg. Het ruggenmerg verbindt de hersenen met het lichaam. Als die verbinding verbroken wordt of beschadigt, kunnen de hersenen het lichaam niet goed meer besturen.

Dat heeft grote gevolgen. Het lichaam raakt voor een deel of helemaal verlamd. Lopen gaat niet meer en het gevoel in een deel van het lichaam is weg. De controle over uw spieren is weg. Niet alleen spieren om te kunnen bewegen, maar ook bijvoorbeeld de blaas- en darmspieren. 

Niet alle dwarslaesies zijn gelijk. De ernst ervan hangt af van de plek in de wervelkolom waar de beschadiging zit. Mensen met een dwarslaesie op nekhoogte hebben meer beperkingen dan mensen met een dwarslaesie lager in de rug. Het maakt ook verschil of het ruggenmerg verbroken is of alleen beschadigd.
De eerste zes weken na de dwarslaesie kunnen zwellingen het ruggenmerg nog verder beschadigen. U krijgt dan medicijnen of een operatie.

Een dwarslaesie kan plotseling ontstaan. Bijvoorbeeld door een verkeersongeluk, een bedrijfsongeval, een val van een hoogte of bij het sporten. Duiken in ondiep water is een berucht voorbeeld. Een dwarslaesie kan ook langzaam ontstaan door een ziekte of virus, zoals multiple sclerose, een hernia of een tumor.

Een ernstige aandoening als een dwarslaesie zet uw leven totaal op de kop. Na een dwarslaesie hebt u een lange weg van revalidatie te gaan. U leert om met uw handicap weer een zelfstandig leven te leiden. 

In Nederland hebben ongeveer 5000 mensen een dwarslaesie. Mensen noemen het ook wel een gebroken nek of gebroken rug.

Revalidatie bij dwarslaesie

Mensen met een dwarslaesie gaan na de eerste opvang en behandeling in het ziekenhuis naar een gespecialiseerd revalidatiecentrum. De revalidatiearts stelt samen met u een programma op. Daarin is aandacht voor:

• Het omgaan met een rolstoel en hulpmiddelen. U oefent dagelijkse dingen als wassen, in en uit de rolstoel komen, naar de wc gaan en aan- en uitkleden.
• Controle krijgen over uw blaas en darmen. Dat voorkomt blaas- en darmklachten en incontinentie.
• Het voorkomen van doorligplekken.
• Het verwerken van wat u is overkomen. Een psycholoog of maatschappelijk werker helpt u daarbij. Ook uw familie wordt hierbij betrokken.
• Technieken die spasmen tegengaan. Zoals oprekken van spieren, koude- en warmtetherapie of spalken. Ook paardrijden kan een goede invloed hebben op spasmen. Als dit allemaal niet helpt kunt u medicijnen krijgen. Bijvoorbeeld injecties met de stof fenol in de spastische spier of zenuw (fenoliseren), of een baclofenpompje in uw buik dat u zelf kunt bedienen als u spasmen krijgt. Een operatie waarbij spieren of zenuwen doorgesneden worden is de laatste mogelijkheid.
• Bewegen zonder gevoelscontrole. Doordat u geen gevoel in uw hele lichaam hebt, lijkt het of een deel van uw lichaam er niet bij hoort. U leert omgaan met uw veranderde lichaam.
• Het aanvragen van hulpmiddelen en voorzieningen, zoals aangepassingen aan uw auto. Ook is er aandacht voor werk en andere activiteiten die geschikt voor u zijn.
• Sport. Mensen met een lage dwarslaesie kunnen denken aan handboogschieten, tafeltennis, zwemmen, rolstoelbasketbal of rolstoelhockey.

Als voorbereiding op uw leven na het verblijf in het revalidatiecentrum kan het revalidatiecentrum een informatiegroep en een buitenprogramma organiseren. In de informatiegroep wisselen dwarslaesiepatiënten en hun partners samen met hulpverleners ervaringen en adviezen uit. In het buitenprogramma gaan medewerkers van de revalidatiekliniek met u samen de stad in. U leert omgaan met de nieuwe situatie en voor uzelf opkomen.