Hoe verloopt een zwangerschap?

Een kind krijgen is een ingrijpende gebeurtenis. Een zwangerschap maakt vaak veel emoties los: blijdschap, spanning, onzekerheid, een feestelijk gevoel...
Normaal gesproken duurt een zwangerschap 37 tot 42 weken. U begint te tellen vanaf de eerste dag van uw laatste menstruatie.

Eerste 12 weken
In de eerste twaalf weken van de zwangerschap vormen zich de lichaamsdelen, de organen en het zenuwstelsel van de baby. Het embryo is in deze weken erg gevoelig voor schadelijke invloeden. Zorg er daarom voor dat u geen schadelijke stoffen binnenkrijgt. Dit kan een miskraam veroorzaken bij het kindje of een aangeboren afwijking.

Week 12 tot 40
De baby groeit vooral.

Kwaaltjes
De meeste vrouwen kunnen tijdens hun zwangerschap gewoon alles blijven doen: werken, sporten, vrijen, enzovoort.
Veel zwangere vrouwen zijn in de eerste maanden wel erg moe en misselijk. Andere mogelijke klachten zijn: brandend maagzuur, verstopping, aambeien, rugpijn, stemmingswisselingen, vaak plassen, vaginale afscheiding en vocht vasthouden.
Maar er zijn ook vrouwen die helemaal geen klachten krijgen.

Gemiddeld duurt een zwangerschap 40 weken. Bevalt u vóór 37 weken, dan is dat een vroeggeboorte. Bloedverlies kan een teken zijn van een dreigende vroeggeboorte. 
Is de bevalling na 42 weken nog niet op gang gekomen? Dan duurt de zwangerschap te lang. De verloskundige of de arts zal dan waarschijnlijk de bevalling inleiden.

Welke zorg krijgt u tijdens uw zwangerschap?

Als u zwanger bent gaat u waarschijnlijk rond de drie maanden voor het eerst naar de verloskundige of arts. Tijdens dit bezoek krijgt u een heleboel vragen, bijvoorbeeld over uw gezondheid en leefwijze. De verloskundige of arts onderzoekt hoe groot de baarmoeder is en neemt wat bloed af voor bloedonderzoek. Veel vrouwen krijgen bij dit eerste bezoek ook een echo. Zo kan de arts of verloskundige zien hoe lang u al zwanger bent, of het hartje klopt en of u zwanger bent van een meerling.

Na dit eerste bezoek komt u regelmatig terug voor controle. In de eerste helft van de zwangerschap elke vier weken, later om de twee weken of elke week. Tijdens deze controles meet de verloskundige uw bloeddruk. Zij onderzoekt of de baby goed groeit en luistert naar het hartje van de baby.

De meeste zwangere vrouwen in Nederland krijgen begeleiding van een verloskundige. Als er in uw dorp geen verloskundige is, kunt u ook naar de huisarts. De zorg tijdens de zwangerschap en de hulp bij een bevalling krijgt u helemaal vergoed.
Zwangere vrouwen met een psychische ziekte kunnen begeleiding krijgen van een speciaal team. Een aantal ziekenhuizen hebben zo'n team. U vindt ze op Landelijk Kenniscentrum Psychiatrie en Zwangerschap.

Gaat u voor de bevalling naar het ziekenhuis? En hebt u geen medische indicatie? Dan krijgt u u alleen de verloskundige hulp volledig vergoed. De overige kosten, zoals het gebruik van de verloskamer, betaalt u gedeeltelijk zelf.
Is er een medische noodzaak voor u en/of uw baby om in het ziekenhuis te bevallen? Dan krijgt u wel alle kosten vergoed.

Roken, alcohol en drugs tijdens de zwangerschap

• Roken
  Roken tijdens de zwangerschap is schadelijk voor de baby. De schadelijke stoffen komen via de navelstreng in het bloed van de baby. Het ongeboren kind krijgt minder zuurstof en groeit minder goed. De kans is groter dat het te vroeg geboren wordt. Het kindje is ook kwetsbaarder. Het heeft daardoor meer kans om te overlijden tijdens de bevalling. Ook de kans op wiegendood is groter bij kinderen van rokende moeders.
  Voor hulp bij het stoppen met roken kunt u contact opnemen met STIVORO, voor een rookvrije toekomst. Deze organisatie heeft ook een speciale website voor zwangere vrouwen: www.babyfit.nl.
• Alcohol
  Ook alcohol is slecht voor een ongeboren kind. Baby's van moeders die tijdens de zwangerschap alcohol drinken kunnen het foetaal alcoholsyndroom (FAS) hebben. Ze hebben vaak een groeiachterstand en hun hersenen en andere organen kunnen beschadigd zijn. Het kind kan ook een oogafwijking krijgen. Hoe meer alcohol u drinkt, hoe groter de kans op deze afwijkingen. Ook matig alcoholgebruik (één of twee glazen alcohol per dag) tijdens de zwangerschap en borstvoeding is slecht voor de baby. Er is dus geen veilige ondergrens te geven.
  Organisaties als de Anonieme Alcoholisten Nederland en de instellingen voor ambulante verslavingszorg kunnen u helpen als u het moeilijk vindt om te stoppen met drinken. Het Stichting Alcohol Preventie heeft speciale informatie voor zwangeren, zie www.alcoholenzwangerschap.nl.
• Drugs
  Zwangere vrouwen die softdrugs gebruiken kunnen kleinere baby's krijgen dan niet-gebruiksters. Softdrugs komen bovendien in de moedermelk terecht. Baby's die borstvoeding krijgen kunnen dus op dezelfde manier beïnvloed worden als hun moeder.
  Harddrugs zijn echt gevaarlijk voor het ongeboren kind: het kind raakt ook verslaafd en moet na de geboorte afkicken in het ziekenhuis. Verder is er een verhoogde kans op een groeiachterstand of vroeggeboorte.
  Lukt het niet om af te kicken? Praat hier dan over met uw verloskundige of gynaecoloog. Op www.mainline.nl kunt u het boekje "een dikke buik en druggebruik" bestellen. Hierin vindt u meer informatie over zwangerschap en druggebruik.

Voeding tijdens de zwangerschap

Het is belangrijk dat u tijdens de zwangerschap gezond en gevarieerd eet: elke dag vers fruit, volkoren brood, verse groente, melkproducten en vlees of vis. Vegetarisch eten is geen probleem, maar u moet dan wel zorgen dat u genoeg B-vitamines en ijzer binnenkrijgt. 'Eten voor twee' is niet nodig. Maar u mag tijdens de zwangerschap ook niet veel afvallen.

Waar moet u verder op letten?

• Eet geen rauw vlees (niet-doorbakken biefstuk, rosbief, filet americain, tartaar, fricandeau). Hierin kan een parasiet zitten die toxoplasmose veroorzaakt. Dit kan aangeboren afwijkingen bij het kind veroorzaken.
• Eet geen lever. Eet hoogstens één boterham per dag met een leverproduct zoals leverworst of paté. Lever bevat namelijk veel vitamine A en te veel vitamine A is schadelijk voor de baby.
• Drink geen rauwe melk en eet geen zachte kaassoorten (zoals camembert, brie, roquefort) die van rauwe melk zijn gemaakt. Als iets van rauwe melk is gemaakt staat op de verpakking 'au lait cru'. In deze voedingsmiddelen kan de listeria-bacterie zitten. Deze bacterie veroorzaakt een voedselvergiftiging en hierdoor kunt u een miskraam krijgen. De bacterie kan ook in andere producten zitten, zoals vlees(waren), vis (gerookte zalm bijvoorbeeld) en groente (zoals rauwkostsalades). Bewaar rauw voedsel en voedingsmiddelen die u onverhit opeet daarom niet langer dan twee dagen in de koelkast; eet ze het liefst vers. 
• Eet niet te veel drop. Drop kan de bloeddruk verhogen. Hetzelfde geldt voor zoethout en zoethoutthee.
• Drink niet meer dan vier koppen koffie per dag. Van te veel cafeïne worden baby's onrustig.

Op Voedingscentrum vindt u meer informatie over gezonde voeding. Ook staan daar tips tegen zwangerschapsklachten zoals misselijkheid en brandend maagzuur.

Foliumzuur voor en tijdens de zwangerschap

Slik voor en tijdens uw zwangerschap extra foliumzuur (vitamine B11). Dit maakt de kans op een kind met neuraalbuisdefecten, zoals spina bifida en op een kind met schisis (een hazenlip) kleiner.

Foliumzuur is nodig voor de vorming van het zenuwstelsel van een kind.

Begin met het slikken van foliumzuur zodra u stopt met de pil en andere voorbehoedsmiddelen. U gaat ermee door tot en met de tiende zwangerschapsweek. Duurt het wat langer voordat u zwanger raakt? Geen probleem, u kunt foliumzuur zonder gevaar maanden of zelfs jarenlang slikken.
In normale foliumzuurtabletten zit 0,4 of 0,5 milligram foliumzuur. U neemt een tablet per dag. U kunt de tabletten bij de apotheek en drogist kopen.

Vrouwen die eerder een kind hebben gekregen met een neuraalbuisdefect moeten elke dag 5 milligram foliumzuur slikken. Voor deze tabletten krijgt u een recept van uw arts. Ze worden vergoed door de zorgverzekeraar.

Eet tijdens uw hele zwangerschap ook veel voedsel waar foliumzuur in zit. Foliumzuur zit in groene groenten, zoals spruitjes, spinazie en broccoli, in banaan, kiwi, aardbeien en in volkoren brood.

Meer informatie vindt u op www.slikeerstfoliumzuur.nl.

Geslachtsziekten en zwangerschap

Loopt u vóór of tijdens uw zwangerschap een soa (seksueel overdraagbare aandoening) op? Dan kan uw baby tijdens de zwangerschap ook besmet raken. Dat is bijvoorbeeld zo bij syfilis en HIV.
De baby kan ook tijdens de bevalling besmet raken met een soa, bijvoorbeeld met chlamydia, gonorroe, herpes genitalis of hepatitis B. 

Bij het standaardbloedonderzoek wordt uw bloed alleen onderzocht op hepatitis B, syfilis en HIV. Hebt u het vermoeden dat u een andere soa hebt? Vraag dan aan de arts of verloskundige of zij dat wil (laten) onderzoeken.
Bent u besmet met HIV of syfilis? Dan krijgt u zo snel mogelijk medicijnen of antibiotica. Het kindje loopt dan waarschijnlijk geen schade op.
Als u besmet bent met het hepatitis B-virus, dan krijgt uw kind kort na de geboorte een injectie met antistoffen. Later krijgt het een aantal vaccinaties om zelf weer weerstand op te bouwen tegen het virus.

Meer informatie over zwangerschap

Informatie over zwangerschap en de bevalling is op veel plaatsen te vinden. Natuurlijk kunt u met uw vragen terecht bij uw verloskundige of arts, maar ook in boeken, tijdschriften en op internet is veel te vinden. Veel verloskundigenpraktijken hebben een eigen website met informatie. Adressen vindt u op Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen, de website van de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen. De website www.babyopkomst.nl is samengesteld door een verloskundige en biedt uitgebreide informatie over zwangerschap en bevalling.

Voor uitgebreide informatie over zwangerschap kunt u verder terecht op www.zwangerstraks.nl en www.zwangernu.nl van Stichting ERFO-centrum. Voor vragen over erfelijkheid kunt u ook contact opnemen met Stichting ERFO-centrum. Op www.zwangerwijzer.nl kunt u een digitale vragenlijst invullen om uw persoonlijke risico's in kaart te brengen.

Bij het Voedingscentrum kunt u terecht voor meer informatie over voeding tijdens zwangerschap en borstvoeding. 

In het onderwerp Wet arbeid en zorg leest u meer over verlofregelingen, zoals zwangerschapsverlof. Ook bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kunt u informatie krijgen over verlof en gezond werken voor en na de bevalling.

Meer informatie over zwangerschap

Informatie over zwangerschap en de bevalling is op veel plaatsen te vinden. Natuurlijk kunt u met uw vragen terecht bij uw verloskundige of arts, maar ook in boeken, tijdschriften en op internet is veel te vinden. Veel verloskundigenpraktijken hebben een eigen website met informatie. Adressen vindt u op Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen, de website van de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen. De website www.babyopkomst.nl is samengesteld door een verloskundige en biedt uitgebreide informatie over zwangerschap en bevalling.

Voor uitgebreide informatie over zwangerschap kunt u verder terecht op www.zwangerstraks.nl en www.zwangernu.nl van Stichting ERFO-centrum. Voor vragen over erfelijkheid kunt u ook contact opnemen met Stichting ERFO-centrum. Op www.zwangerwijzer.nl kunt u een digitale vragenlijst invullen om uw persoonlijke risico's in kaart te brengen.

Bij het Voedingscentrum kunt u terecht voor meer informatie over voeding tijdens zwangerschap en borstvoeding. 

In het onderwerp Wet arbeid en zorg leest u meer over verlofregelingen, zoals zwangerschapsverlof. Ook bij het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kunt u informatie krijgen over verlof en gezond werken voor en na de bevalling.