NPO Gezond

Daar word je beter van!

Bekijk de uitzending

Erwin Mortier over moeder die aan alzheimer lijdt

Boeken: Erwin Mortier | VPRO, 11 sep 2011Tip van de redactie

De moeder van de Vlaamse schrijver Erwin Mortier lijdt sinds haar 58ste aan alzheimer. Hij hield een dagboek bij. De notities in 'Gestameld liedboek: Moedergetijden' maken duidelijk voelbaar wat voor impact alzheimerpatiënten op hun directe omgeving kunnen hebben.

In Mortiers verslag weet hij de machteloosheid en ontluistering met precisie te verwoorden. Het moment waarop Mortier ontdekt dat er iets mis is met zijn moeder begint met het woord 'boek'. Dat woord wil haar maar niet te binnen schieten als ze aan haar zoon wil vragen - terwijl ze voor een boekenkast staan - of hij nog aan het schrijven is. "Ze brengt haar handen met de vingers gestrekt naast elkaar en klapt ze open en dicht. Of ik dat nog 's ging doen, dat schrijven, hoe heet dat, zo'n ding. Ze geeft mijn vader een por met de elleboog: Zeg jij het, jij weet het."

Kort na dit voorval wordt er besloten om onderzoek te doen. Hoewel alles op dementie wijst, is het advies om de diagnose voor zijn moeder voorlopig te verzwijgen. Uit angst dat er nog een depressie zou kunnen volgen. Maar na drie goede jaren treedt in ijltempo het verval in. Ze schokt de omgeving met woedeaanvallen, angst en stuurloosheid. "Het blond waarmee ze haar lokken kleurde groeit weg, maakt plaats voor grijs. Ze verliest zienderogen gewicht. In de wintermaanden davert ze letter van de kou. Ze is op slag een vrouw van eind tachtig."

Het ingrijpende ziekteproces eist zijn weerslag op de schrijver en de familie. De machteloosheid. Het almaar lijdzaam moeten toezien, het besef dat ze langzaam stervende is. Mortier: "Je hangt tussen leven en dood. Je bent aan het rouwen om iemand die er nog is." Het schemerige gebied tussen leven en dood was voor Mortier een belangrijk motief om Gestameld liedboek te schrijven.

Door zijn moeder een personage toe te dichten en haar lot te beschrijven lukte het hem om het onbegrip en de schrijnende martelgang wat dragelijker te maken. Mortier: "Het laat zien hoe belangrijk het verbeelden voor de mens is. En hoe verhalen ons leven kunnen redden. Het klinkt ontzettend pathetisch als ik het zeg, maar dit boek heeft mijn leven gered. Het heeft mij als schrijver gered. Het heeft mij het levensplezier teruggeschonken. Het heeft mij de herinnering aan mijn moeder teruggeschonken van voor ze ziek was."

413 keer bekeken

viewcounter