Wanneer de heup door artrose versleten is, bent u toe aan een nieuwe heup.

De heup is een kogelgewricht. Het kan alle kanten uitdraaien, maar het zit heel stevig vast aan het bekken. U hoort eigenlijk zelden dat de heup uit de kom gaat, zoals veel vaker bij bijvoorbeeld de schouder.

De kop en de kom van de heup zijn met kraakbeen bedekt. Dat glijdt lekker, maar dat kraakbeen kan dunner worden. Dan komt het bot erdoorheen en gaat het steeds stroever. En dat doet pijn. U voelt die pijn dus in je lies, want daar zit het gewricht. Niet aan de buitenklant op uw heup. Als u daar pijn voelt, is het meestal een slijmbeursontsteking.

 Slijtage van de heup

Hoe komt het dat er slijtage in de heup optreedt? Er zijn twee redenen voor: soms is de kop wat misvormd of staat wat scheef in de kom. Dan wordt het gewricht scheef belast en dan slijt het sneller. Zoiets kan aangeboren zijn. Bij baby's letten we daar altijd heel goed op, maar soms glippen lichte afwijkingen erdoor heen en die krijgen dan later vervroegde artrose.

De tweede oorzaak is overbelasting. Door zwaar werk of overgewicht. Je heup draagt heel je gewicht maar de druk op het gewricht is zelfs nog veel groter. Het bovenbeen staat iets uit het middelpunt en daardoor is de druk op de kop 4 keer je lichaamsgewicht. Anderzijds helpt het dus heel goed als je een wandelstok gebruikt: je gewicht wordt dan verdeeld over je heup en je arm aan de andere kant en dan is de druk op je heup nog maar de helft van je gewicht. Mensen willen daar vaak niet aan, omdat ze een wandelstok oud vinden staan, maar het helpt prima tegen de pijn en voorkomt verdere achteruitgang.

Klachten

Bij verslijting van het heupgewricht heeft de patiënt doorgaans pijn in de lies, die soms doortrekt naar de knie. Of zelfs begint in de knie. Omdat het gewricht zo diep weg zit gestopt, ziet u niet dat het dik wordt, zoals bij een versleten knie. Verder kunt u minder goed bewegen. Vooral als u net opstaat bent u stijf. Buigen en draaien gaat dan minder goed en dat is lastig met bukken, met uw veters strikken bijvoorbeeld. Lopen gaat steeds moeilijker. U hebt dan pijnstillers nodig.

 De operatie

Er zijn verschillende technieken die door middel van een operatie kunnen worden uitgevoerd. U kunt het hele gewricht vervangen, dus zowel een nieuwe kop als een nieuwe kom aanbrengen. Soms is het mogelijk om alleen het oppervlak te vervangen. Bij jonge mensen wordt ook wel eerst geprobeerd om de stand van de heupkop wat te wijzigen, zodat er een ander stuk kraakbeen voor komt te liggen. Orthopedisch chirurgen zijn toch wat huiverig om te snel een gewricht te vervangen. Het gaat meestal wel goed, maar soms ook niet. Elke operatie houdt natuurlijk ook risico's in. En verder is de levensduur van zo'n prothese beperkt. Die gaat ook weer slijten natuurlijk en dan moet het kunstgewricht na 15-20 jaar soms weer vervangen worden en die operatie is veel moeilijker dan de eerste.

 Complicatie tijdens operatie

Soms lukt het niet om de kop in de goede stand te krijgen. Dan raakt de heup makkelijk uit de kom bijvoorbeeld. Of er ontstaat een nabloeding of een wondinfectie. Of er blijft toch veel pijn. Zo'n prothese heeft ook wel beperkingen: u mag wel sporten, maar niet alle sporten. Schaatsen is vaak een veel te schokkende beweging, net als hardlopen. Fietsen gaat weer beter.

We zijn dus voorzichtig op jonge leeftijd, maar een nieuwe heup kan prima op oudere leeftijd. De operatie heeft natuurlijk meer risico's als u ouder bent, maar als u goed mobiel blijft, kunt u veel andere ziektes voorkomen.

 Herstel na de operatie

Natuurlijk moet u na de operatie revalideren. De bedoeling is om daar zo snel mogelijk mee te beginnen, want elke dag dat u op bed ligt, wordt u stijver en worden uw spieren dunner. Vaak helpt het al om voor de operatie goed oefeningen aan te leren, dan gaat het herstel vaak sneller. 

U moet er wel altijd rekening mee blijven houden. U kunt niet in de MRI als dat nodig is, omdat het metaal dan te heet kan worden. Verder kan de prothese soms ontsteken en dat is ook vervelend, dus u moet vaak eerder antibiotica slikken.