Neusholte
Een derde van de bevolking is namelijk permanent drager van deze bacterie waarvan de neusholtes het reservoir zijn. Vanuit de neusholte wordt de rest van het lichaam besmet. Door patiënten bij opname in het ziekenhuis te controleren op aanwezigheid van de bacterie en waar nodig het lichaam te ontsmetten, kan heel veel infectie voorkomen worden. De resultaten van het onderzoek, dat werd gecoördineerd door het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, worden vandaag gepubliceerd in het gerenommeerde Amerikaans wetenschappelijk tijdschrift The New England Journal of Medicine.

Wattenstaafje
De preventieve maatregelen die de ontsmetting kunnen voorkomen zijn eenvoudig: met een wattenstaafje wordt bij opname in het ziekenhuis een monster uit de neusholte van de patiënt genomen. Via een sneltest kan binnen anderhalf uur worden aangetoond of de patiënt drager is of niet. Als dat het geval is wordt de neusholte ontsmet met een relatief goedkoop antibioticazalfje en de rest van het lichaam schoongemaakt met een antibacteriële shampoo. Hierna kan de patiënt 'schoon' de operatiekamer in en is de kans op een ernstige infectie dus met zestig procent afgenomen.

Wegvreten
Van de ongeveer honderdduizend infecties die jaarlijks optreden bij behandeling in ziekenhuizen worden er zo'n vijftienduizend veroorzaakt door de Staphylococcus aureus bacterie. Het zijn ook de meest ernstige infecties. Na hartoperaties kan deze bacterie een groot deel van het borstbeen wegvreten. Vaak is dan een nieuwe operatie nodig en patiënten kunnen hier maanden, soms zelfs jarenlang last van hebben.

Heupoperatie
Ook bij heuporaties kan infectie met de bacterie ernstige gevolgen hebben. In sommige gevallen is het vanwege de infectie niet mogelijk om de kunstheup te herstellen en zorgt de bacterie voor levenslange invaliditeit. De onderzoekers gaan er van uit dat grootschalige toepassing van de door hen ontwikkelde preventiemethode in Nederland, jaarlijks honderden levens kan redden en wereldwijd zelfs tienduizenden.

Bron
Een van de geestelijk vaders van het onderzoek is professor doctor Jan Kluytmans, hoogleraar microbiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en arts/microbioloog in het Amphiaziekenhuis in Breda. Twintig jaar geleden begon hij in Rotterdam met de ontwikkeling van zijn hypothese dat de patiënt meestal zelf de bron is van een infectie en niet de omgeving van het ziekenhuis. Voorafgaand aan het definitieve wetenschappelijke bewijs dat nu geleverd is werd de preventiemethode al toegepast op de afdeling hartchirurgie van de betrokken ziekenhuizen in Rotterdam en Breda.

Placebo
Het onderzoek is gedaan onder zo'n duizend patiënten in vijf Nederlandse ziekenhuizen. Omdat voor het onderzoek de helft van de patiënten een placebo kreeg in plaats van de antibioticazalf gingen zij dus niet 'schoon' de operatiekamer in. Halverwege het onderzoek bleek dat er in één van de twee onderzoeksgroepen een aantal ernstige infecties optraden bij de deelnemende patiënten. Tussentijdse evaluatie van het onderzoek gaf aan dat de onderzoekshypothese goed genoeg onderbouwd was. Daarom werd besloten het onderzoek - wegens succes - stop te zetten om te voorkomen dat vanwege het onderzoek onnodig veel patiënten een infectie zouden oplopen.

Werkgroep Infectie Preventie
De onderzoekers hopen dat de preventiemethode snel door chirurgen in binnen- en buitenland wordt overgenomen. In Nederland zou dat moeten gebeuren via afspraken in de Werkgroep Infectie Preventie. In die werkgroep werken de specialisten samen die in Nederland verantwoordelijk zijn voor infectiepreventie in ziekenhuizen.

Verenigde Staten
De onderzoekers sluiten niet uit dat de methode in de Verenigde Staten nog sneller wordt ingevoerd. Na publicatie in The New England Journal of Medicine weten ziekenhuizen dat ze met de methode infectie kunnen voorkomen. Amerikaanse media hebben het onderzoek vandaag al opgepikt. Ziekenhuizen lopen het risico aangeklaagd te worden door letselschade advocaten als ze hun patiënten deze methode onthouden.

In NOVA vanavond uitgebreid aandacht aan de methode die infecties drastisch terugbrengt.